و عالم را از جاهل ، و متّقى را از فاسق - و مرده را از زنده بيرون مىآورد ؛ مانند نطفه از انسان ، و بيضه از مرغ ، و هسته از درخت ، و ميوه و حبه از سنبل ؛ يا جاهل را از عالم ، و فاسق را از متّقى . يا معنى اين باشد كه حيات را در عقب موت ، و موت را در عقب حيات در مىآورد . [ چند نشانهء خدا ] وَ يُحْىِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا : و زمين را به رويانيدن گياه‌ها ، و طراوت و نظارت گل‌ها و رياحين بعد از افسردگى و پژمردگى و خشكى به قدرت كامله و حكمت شاملهء خود زنده مىنمايد . وَ كَذَ لِكَ تُخْرَجُونَ : و مانند اين اخراج ، از قبور بيرون آورده خواهيد شد . مراد آن است كه زنده كردن و ميراندن و سپس زنده كردن نسبت به قدرت الهى متساوىاند . در كتاب مصباح كفعمى از حضرت رسالت صلى الله عليه و آله روايت شده است كه فرمود : هر كه اين سه آيه از فَسُبْحنَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ تا وَ كَذَ لِكَ تُخْرَجُونَ در وقت صبح و هنگام شب تلاوت كند فوت نشود از او خيرى كه در آن روز يا در آن شب باشد و خدا شرّ آن روز و آن شب را از او بگرداند . « 1 » ( آيهء 20 ) وَمِنْ ءَايتِه‌ِى أَنْ خَلَقَكُم مّن تُرَابٍ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ اعراب : « أن خلقكم . . . » مبتدا و « من آياته » خبر آن است يعنى ، « و خلقُكُم من تراب من آياته » . تفسير : در اين آيهء و چند آيهء بعد - مانند آيهء قبل - حق تعالى براى تنبّه و تذكّر بندگان ، شواهد توحيد و قدرت خود را بر زنده كردن مردگان و معاد بيان فرمايد : و از نشانه‌ها و قدرت الهى ، اين است كه بيافريد شما را از خاك ؛ يعنى اصل همهء شما را

--> ( 1 ) . به مصباح كفعمى ، ( چ بيروت 1395 هجرى ) ، ص 84 و تفسير كشاف زمخشرى ج 3 ص 472 رجوع شود .